ხელოვნება | ათინათი

მზია ჩიხრაძე · აგვისტო 20, 2026

გიგო გაბაშვილი

გიორგი - გიგო გაბაშვილი (1862-1936) ქართული აკადემიური სკოლისა და დაზგური მხატვრობის ერთ-ერთი ფუძემდებელია. გაბაშვილმა შეითვისა რუსული რეალიზმი, მისთვის ახლო იყო რუსი პერედვიჟნიკების იდეალები, რაც კარგად ჩანს მის რეალისტურ მხატვრობაში. ასევე, ის არის პირველი მხატვარი ქართული ხელოვნების ისტორიაში, ვინც სიმბოლისტური ნამუშევრები შექმნა.

სოფიო ქებურია · აგვისტო 20, 2026

თემო მაჭავარიანი

70-იანი წლების საბჭოთა საქართველოში სოცრეალიზმის პროპაგანდისა და ცენზურის წნეხი საგრძნობლად შენელებული კი იყო, მაგრამ ნონკონფორმისტი მხატვრები სახელმწიფო შეღავათებით მაინც ვერ სარგებლობდნენ - მათთვის არც მსხვილი შეკვეთები არსებობდა, არც ავტომობილი, ბინა ან აგარაკი პარტიული სიებით, არც პერსონალური გამოფენის ან ფართო აღიარების იმედი. თავ-თავის სახელოსნოებში შეკეტილნი, ისინი ბელადების ხოტბაზე უარს ამბობდნენ, შემოქმედებით თავისუფლებას ინარჩუნებდნენ და სანახევროდ მშიერნი, ჭეშმარიტ ფერწერას ქმნიდნენ.

თამარ ბელაშვილი · აგვისტო 20, 2026

ალექსანდრე (შურა) ბანძელაძე

XX საუკუნის 50-იანი წლების მიწურულს, ახალგაზრდა შურა ბანძელაძეს (1927–1992), ფართო საზოგადოება თითქმის არ იცნობდა. ამიტომ ბევრმა არც იცოდა რომ ფერწერული პორტრეტი, რომელიც ფოტოს ნაცვლად, გალაკტიონის სამგლოვიარო პროცესიას მთაწმინდის პანთეონისკენ (1959) მიუძღოდა სწორედ მისი დახატული იყო. სურათი რამდენიმე წლით ადრე, 1952 წელს შეიქმნა.

ანა შანშიაშვილი · აგვისტო 20, 2026

ფიროსმანის ფერწერის იკონოგრაფია და მისი კავშირი ქართული ხელოვნების ტრადიციებთან

XIX-XX საუკუნეების მიჯნაზე მოღვაწე თვითნასწავლი მხატვრის, ნიკო ფიროსმანაშვილის ფერწერა ქართული კულტურული მემკვიდრეობის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ნაწილია. მისი შემოქმედება ერთი მხრივ, მხატვრის თვითნაბად ნიჭზე, მის ოსტატობასა და ინდივიდუალიზმზე მიუთითებს, მეორე მხრივ კი ზოგადქართული, ეროვნული ფორმათგანცდის ერთგვარ სიმბოლოსაც წარმოადგენს.

მზია ჩიხრაძე · აგვისტო 20, 2026

დავით (დუდა) გაბაშვილი

ფერმწერის, გრაფიკოსის, მოქანდაკის, პედაგოგის, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწისა და საქართველოს სახალხო მხატვრის, დავით დუდა გაბაშვილისადმი (1914-1995) მიძღვნილ გამოსათხოვარ წერილში ხელოვნების ისტორიკოსი, აკადემიკოსი ვახტანგ ბერიძე აღნიშნავდა, რომ იგი იყო აბსოლუტური, შეუმცდარი გემოვნებისა და დახვეწილობის, უმაღლესი მხატვრული კულტურისა და პროფესიონალიზმის შემოქმედი. ხელოვნებათმცოდნეობის დოქტორი გოგი ხოშტარია კი ამბობს, რომ დავით გაბაშვილის ხელოვნება არ არის სათანადოდ დაფასებული, რადგან იგი არ იყო ორიენტირებული ზედაპირულ ეფექტებზე და მისი აღქმა მაყურებლისგან სპეციალურ, სიღრმისეულ მომზადებას მოითხოვს.

კონსტანტინე ბოლქვაძე · აგვისტო 20, 2026

ფირუზისფერი ცის ქვეშ...

ქართული პრიმიტივიზმი უმთავრესად ებმის ნიკო ფიროსმანაშვილის სახელს, თუმცა მისი მხატვრული ფენომენი იმდენად მაღალ ფერწრულ ტრადიციებს მიემართება, რომ რთულია ხელოვანის მხოლოდ ამ სტილურ განსაზღვრებაში მოქცევა. ფიროსმანის მოუხელთებელად დიადი ხელოვნება ზოგად ფერწერულ გენიას გულისხმობს, ანუ მისი ხატოვანება პრიმიტივისტულ-ნაივურ ძიებებს რამდენადმე ცდება; ეს ის შემთხვევაა, როცა გენიოსი თავისი წესებით ქმნიდა ატიპურ და განუმეორებელ სახვით ენას...

კიტი მაჩაბელი · აგვისტო 20, 2026

მარტვილის ენკოლპიონი

შუა საუკუნეების ქართული ხელოვნების უძველეს ნაწარმოებთა შორის განსაკუთრებულ ყურადღებას იმსახურებს მცირე ზომის კარედი ხატი, რომელიც მარტვილის ენკოლპიონის სახელით არის ცნობილი (მე-8-9 სს.). ეს ხატი საუკუნეების განმავლობაში მარტვილის მონასტერში ინახებოდა. ენკოლპიონი წარმოადგენს რთული შედგენილობის ჭედურ სამკარედს - ტრიპტიქს, რომლის დეკორი სხვადასხვა მასალითა და ტექნიკით არის შესრულებული. ტიხრული მინანქარი, მოოქრული ვერცხლი ჭედური ფიგურები, სევადის სახარების სცენები კარედის ზურგზე და ძვირფასი თვლები ქმნის განუმეორებელ მხატვრულ ეფექტს.

კიტი მაჩაბელი · აგვისტო 20, 2026

ღმრთისმშობლის ჭედური ხატები

საქართველოში ღმრთისმშობლის თაყვანისცემას მრავალსაუკუნოვანი ისტორია აქვს. დედაღვთისას, როგორც კაცობრიობის მეოხის მნიშვნელობას ემატებოდა საქართველოს დედაღვთისას წილხვდომილობის იდეა.

ლეილა ხუსკივაძე · აგვისტო 20, 2026

ოქონის კარედი ხატი

2001 წელს ჟენევაში, კრისტის ცნობილ აუქციონზე, გამოჩნდა საქართველოს კუთვნილი უძვირფასესი ნივთი, რომელიც 1991 წლიდან დაკარგულად ითვლებოდა: სპილოს ძვლის ეს უბრწყინვალესი ნიმუში, ოქონის სამკარედ ხატად რომაა ცნობილი, უკვალოდ გამქრალიყო ცხინვალის მუზეუმიდან. ეს ის მძიმე პერიოდია, როცა ამ ტერიტორიაზე აღარ მოქმედებდა საქართველოს იურისდიქცია, და ამ სავალალო ფაქტის შესახებ არც ცხინვალის მუზეუმს განუცხადებია.

მზია ჩიხრაძე · აპრილი 25, 2026

ქართული მოდერნიზმი: ტფილისური ავანგარდი, 1910-1920 წწ

თავისუფალი საქართველოს დედაქალაქის – ტფილისის 1918-1921 წლების მხატვრულ-კულტურული ცხოვრება გამორჩეული ფენომენია თანამედროვე საქართველოს ისტორიაში. ამ დროისთვის ქართულმა ხელოვნებამ კარი გაუღო დასავლეთიდან შემოსულ ახალ მხატვრულ მიმდინარეობებს და სცადა მათი დაფუძნება თავის კულტურულ ნიადაგზე, ასე მოხდა სწრაფი ევოლუცია საქართველოში შედარებით გვიან შემოსული აკადემიური ხელოვნებიდან თანამედროვე, მოდერნისტული ხელოვნებისკენ.

ნინო ჭიჭინაძე · აპრილი 21, 2026

შუა საუკუნეების საქართველოს ჯვრის სანაწილეები

იესო ქრისტეს ვნების იარაღის, გოლგოთის ჯვრის თაყვანისცემა, ბიზანტიის იმპერატორის კონსტანტინე დიდის დროიდან იწყება. საეკლესიო ტრადიცია გოლგოთის ჯვრის აღმოჩენას, რომელიც მაცხოვრის ჯვარცმის შემდეგ დაკარგულად ითვლებოდა, იმპერატორის დედას, ელენე დედოფალს უკავშირებს.

მაია ციციშვილი · მარტი 19, 2026

ტფილისური პორტრეტული სკოლა

XIX საუკუნის პირველ ნახევარში თბილისში შექმნილი ქართული თავადაზნაურობის პორტრეტი, ე. წ. ტფილისური პორტრეტული სკოლა, განსაკუთრებული მოვლენაა საქართველოს ხელოვნების ისტორიისთვის. ამ მხატვრული სკოლის საუკეთესო ნიმუშები გამოირჩევა თვითმყოფადობითა და მაღალი მხატვრული ღირსებებით. ასევე, მათში განსაკუთრებული სიმძაფრით გამოვლინდა ეროვნული ხასიათი. აღსანიშნავია, რომ ტფილისური პორტრეტული სკოლის ჩამოყალიბება ემთხვევა ახალი ქართული ხელოვნებისა და საქართველოში დაზგური მხატვრობის განვითარებას.

მარიამ გაჩეჩილაძე · მარტი 12, 2026

აპოლონ ქუთათელაძე

ყველა ვინც პირადად იცნობდა აპოლონ ქუთათელაძეს, ან თუნდაც კონტაქტის უნებლიე, შემთხვევითი შესაძლებლობა ჰქონდა, განსაკუთრებული სიყვარულითა და სითბოთი იხსენებს შეხვედრის თითოეულ ეპიზოდს. იგი გარეგნული ხიბლითა და ადამიანებთან ურთიერთობის განსაკუთრებული უნარით იყო დაჯილდოვებული. საოცარი ღირსებით გამოხატული კეთილგანწყობით წარუშლელ შთაბეჭდილებას ტოვებდა და ამგვარი პიროვნული ხასიათით ყველაზე რთულად დაძლევად პრობლემებსაც წარმატებით უმკლავდებოდა.

ირინე აბესაძე · თებერვალი 13, 2026

ლევ ბაიახჩევის შემოქმედება

ლევ ბაიახჩევი 60-იანელთა თაობის მხატვარია, იმ თაობის, რომელმაც პოსტსტალინური ლიბერალიზაციის პერიოდიდან (50-იანი წწ.) დაწყებული საბჭოეთსა და დანარჩენ მსოფლიოს შორის ჩამოშვებული „რკინის ფარდის“ ოდნავი გადაწევიდან შემოსული თავისუფლების ჰაერი ხარბად ჩაისუნთქა და საერთაშორისო სახელოვნებო პროცესებს აუღო ალღო. იმ დროის მხატვრებიდან ლევ ბაიახჩევი თავისი ესთეტიკური გემოვნებით და გარკვეული შეხედულებებითაც ყველაზე ახლოს მხატვარ ავთო ვარაზთან იდგა.

ნანა შერვაშიძე · იანვარი 30, 2026

ოთარ ჩხარტიშვილი

ოთარ ჩხარტიშვილი საბჭოთა ანდერგრაუნდის მხატვარია, რომლის ხელოვნებაში მკაფიოდ გამოვლინდა არაოფიციალური ხელოვნების სოციალურ-ესთეტიკური, თვისებრივი მახასიათებლები. ანდერგრაუნდის ხელოვანთა მსოფლხედველობა და სახვითი ენა რადიკალურად განსხვავდებოდა სოცრეალიზმის, თუმცა კი უკვე ოდნავ შესუსტებული და შრეებად დაშლილი, მაგრამ მაინც ჯერ კიდევ საკმაოდ ძლიერი და იდეოლოგიზირებული მხატვრული სისტემისგან.